Psychodietetyka dzieci i młodzieży

Jedzenie jest ważną częścią codziennego życia dziecka: daje energię potrzebną do nauki, zabawy i rozwoju, ale pełni też inne funkcje. Jest związane z emocjami, rodzinnymi zwyczajami, relacjami z innymi i sposobem, w jaki dziecko postrzega własne ciało, dlatego trudności z jedzeniem nie zawsze można rozwiązać, skupiając się wyłącznie na jadłospisie.

Kiedy warto zwrócić uwagę na relację dziecka z jedzeniem?

Każde dziecko ma swoje upodobania. Niechęć do pojedynczych produktów czy okresowa wybiórczość żywieniowa nie musi oznaczać poważnego problemu. Warto jednak przyjrzeć się sytuacji, gdy trudności stają się coraz bardziej nasilone i zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie. Sygnałem, że relacja dziecka z jedzeniem może wymagać większej uwagi, może być między innymi bardzo ograniczony wybór produktów i silna niechęć do poznawania nowych smaków. Niepokój może również budzić częste koncentrowanie się na wadze, wyglądzie lub sylwetce, a także stopniowe eliminowanie kolejnych produktów z diety bez wyraźnej przyczyny.

Warto zwrócić uwagę również na sytuacje, w których jedzenie zaczyna być sposobem radzenia sobie z emocjami. Dziecko może sięgać po jedzenie przede wszystkim wtedy, gdy jest zestresowane, smutne, zdenerwowane albo się nudzi. Z drugiej strony może pojawić się silne napięcie związane z samym posiłkiem, niepokój przed jedzeniem lub częste konflikty przy stole.

Na sposób odżywiania wpływają nie tylko produkty

To, co i jak je dziecko, jest związane z wieloma obszarami jego życia. Znaczenie mają między innymi rodzinne zwyczaje, codzienny rytm dnia, emocje, stres oraz relacje z bliskimi. W przypadku starszych dzieci i nastolatków dochodzą kolejne czynniki: okres dorastania wiąże się z dużymi zmianami w wyglądzie i funkcjonowaniu organizmu. Jednocześnie młodzi ludzie coraz częściej spotykają się z przekazami dotyczącymi wyglądu, sylwetki i sposobu odżywiania. Media społecznościowe mogą wzmacniać przekonanie, że istnieje jeden właściwy wygląd albo jeden sposób odżywiania, który zapewnia atrakcyjność i akceptację. Presja rówieśnicza również może wpływać na to, jak nastolatek postrzega swoje ciało i jedzenie. W takiej sytuacji sama informacja o tym, co jest zdrowe, a co nie, może okazać się niewystarczająca. Dziecko może przecież wiedzieć, że powinno jeść określone produkty, a jednocześnie mieć trudność z jedzeniem z powodu stresu, lęku, niskiej samooceny czy negatywnego obrazu własnego ciała.

Czym jest psychodietetyka?

Psychodietetyka łączy specjalistyczną wiedzę dietetyka dotyczącą żywienia z wiedzą o emocjach, zachowaniu i psychologicznych aspektach jedzenia. W pracy z dzieckiem lub nastolatkiem nie chodzi wyłącznie o ustalenie, co powinno znaleźć się na talerzu – ważne jest również poznanie przyczyn trudności i tego, jak dziecko funkcjonuje na co dzień. Podczas wsparcia psychodietetycznego można przyjrzeć się między innymi temu, jakie emocje towarzyszą jedzeniu, jak dziecko reaguje na stres, jakie ma przekonania dotyczące własnego wyglądu oraz co sprawia, że posiłki stają się trudnym doświadczeniem. Istotną częścią pracy jest również wsparcie rodziców. To właśnie oni na co dzień uczestniczą w sytuacjach związanych z jedzeniem i mogą pomóc dziecku budować spokojniejszą relację z posiłkami.

Nie chodzi o „idealne” jedzenie

W przypadku dzieci i młodzieży szczególnie ważne jest odejście od myślenia, że zdrowe odżywianie oznacza perfekcyjną dietę. Celem powinno być stworzenie takiej relacji z jedzeniem, w której posiłki nie są źródłem ciągłego stresu, poczucia winy czy presji. Dziecko powinno mieć możliwość poznawania swoich potrzeb, rozumienia emocji i stopniowego budowania własnych, zdrowych nawyków, dlatego jeśli jedzenie zaczyna zajmować w życiu dziecka coraz więcej miejsca, wywołuje napięcie lub wiąże się z silnym niezadowoleniem z własnego ciała, warto poszukać wsparcia.

W 4oneMedica wsparcia psychodietetycznego dzieci i młodzieży udziela Iza Damska, dietetyk i psychodietetyk kliniczny. Podczas konsultacji można spojrzeć na trudności związane z jedzeniem szerzej: uwzględniając nie tylko sposób odżywiania, ale także emocje, zachowania, codzienne funkcjonowanie oraz relację dziecka z własnym ciałem.